Muafiyet ayrı bir statüdür
“Nöbet verilmeyecek” gerçek bir gün adı değildir; öğretmeni otomatik ve manuel nöbet havuzunun dışında tutan ayrı bir durumdur.
Dersiva nöbet yönetiminde öğretmenin ders yoğunluğunu, günlük kapasitesini, muafiyet durumunu, idari atamayı ve programın uygulanabilirliğini birlikte değerlendirir.
“Nöbet verilmeyecek” gerçek bir gün adı değildir; öğretmeni otomatik ve manuel nöbet havuzunun dışında tutan ayrı bir durumdur.
Okul yönetimi nöbet gününü belirlemişse solver bu kararı bozmaz; program kalitesi o günün gerçek ders yüküyle birlikte değerlendirilir.
Otomatik seçim, öğretmenin en çok dersinin olduğu gün ile günlük kapasiteyi ve hedef doluluğu birlikte ele alır.
Deneme programındaki nöbet bilgisi resmî kaynağı değiştirmez; yalnız uygulanacak programın kesinleşmiş nöbet verisi portal ve aylık çizelgeye taşınır.
Her öğretmen için önce nöbet alabilir mi sorusunu cevaplayın. “Nöbet verilmeyecek” seçeneği bir gün seçimi gibi tutulmamalıdır. Muaf öğretmen otomatik nöbet solver havuzuna alınmaz ve manuel olarak da nöbet atanamaz.
Okul yönetimi bir öğretmenin nöbet gününü önceden belirlediyse bu karar nöbet planının sabit girdisidir. Solver, programı oluştururken öğretmenin o gündeki ders yükünü ve kapasitesini iyileştirmeye çalışabilir; ancak idari günü başka güne taşımaz.
Nöbet günü otomatik seçilecekse yalnız “en yoğun gün” yaklaşımı yeterli değildir. Öğretmenin günlük maksimum ders sınırı, o gün yerleşebilecek gerçek ders yükü ve diğer program koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin nöbet gününde yaklaşık %70 ders doluluğu bir kalite hedefi olabilir; ancak öğretmenin günlük maksimumu veya toplam ders yükü buna izin vermiyorsa %70 zorlanmamalıdır. Amaç öğretmenin ulaşabileceği gerçek kapasite içinde hedefe mümkün olduğunca yaklaşmaktır.
Nöbet günü yalnızca nöbet görevi olan bir gün değildir; öğretmenin ders programıyla birlikte çalışır. Çok düşük ders yükü nöbet gününü verimsiz hale getirebilir, aşırı yoğun ders yükü ise öğretmeni gereksiz biçimde zorlayabilir. Bu nedenle ders yoğunluğu ve nöbet görevi birlikte değerlendirilmelidir.
Nöbet yönetiminde yalnız günlük toplam boş öğretmen sayısına bakmak yeterli değildir. Pazartesi 1. dersten son derse kadar her ders saatinde kaç öğretmenin boş olduğu ayrı ayrı görülmelidir. Bu, o günün nöbet ihtiyacının gerçek ders saatleriyle karşılaştırılmasını sağlar.
Nöbet günü okul yönetimi tarafından seçildiğinde otomatik kalite mantığı devreden çıkmamalıdır. Öğretmenin günlük kapasitesi, o günkü ders yükü ve programın uygulanabilirliği yine kontrol edilmelidir.
Nöbet günü ile nöbet yeri aynı veri değildir. Gün kesinleştikten sonra başlangıç nöbet yeri veya dönemsel yer döngüsü ayrı olarak yönetilebilir. Böylece gün değişmese bile nöbet yeri planı bağımsız biçimde sürdürülebilir.
Nöbet yeri döngüsü aylık çizelge değiştiğinde kendiliğinden başa dönmemelidir. Döngü, önceki dönemin kaldığı noktadan devam edecek şekilde kalıcı bir durum olarak ele alınmalıdır.
Program çalışması sonunda solver veya idari kaynaktan gelen kesin nöbet günü ve başlangıç nöbet yeri, programın sürümlü nöbet-atama snapshot’ında saklanmalıdır. Böylece hangi programın hangi nöbet verisini ürettiği izlenebilir.
Deneme programları farklı nöbet senaryoları üretebilir; ancak okulun mevcut resmî nöbet kaynağı bu denemeler yüzünden değişmemelidir. İlgili snapshot ancak program “UYGULANAN” yapıldığında etkin nöbet kaynağına terfi etmelidir.
Uygulanacak program kesinleştirildiğinde öğretmenin nöbet günü ve nöbet yeri Öğretmen Portalı’nda gösterilebilir. Aylık Nöbet Çizelgesi de doğrudan eski öğretmen alanlarından değil, bu etkin ve sürümlü nöbet kaynağından üretilmelidir.
Oluşturulan aylık nöbet çizelgesi yalnız anlık bir çıktı olmamalıdır. İlgili dönem, kaynak program ve nöbet snapshot’ıyla ilişkilendirilmiş kalıcı/sürümlü bir kayıt olarak saklanması, daha sonra aynı dönemin nasıl üretildiğini açıklamayı kolaylaştırır.
Muafiyetler, idari günler, otomatik seçim sonuçları, ders yoğunluğu, saatlik boş öğretmen kapasitesi, nöbet yeri ve portalda yayınlanacak veriler birlikte kontrol edilmeden nöbet planı kesinleştirilmemelidir.
Örnek görünüm: her hücre o ders saatinde programı boş olan öğretmen sayısını temsil eder.
Evet → nöbet havuzuna alma.
Evet → günü koru, programı o günün yüküne göre iyileştir.
Evet → kapasite + ders yoğunluğu + hedef dolulukla gün seç.
Nöbet günü solver tarafından zorunlu bir tercih olarak kullanılmaz.
Bir öğretmenin nöbet günü doğru görünse bile o gün çok az dersi veya aşırı yoğun dersi olabilir. Bu nedenle nöbet yönetimi yalnız takvim ataması değil, program kalitesinin bir parçası olarak ele alınmalıdır.
Uygulanacak programın yayınlanması, öğretmen hesabı, haftalık program, nöbet günü/yeri, deneme programlarından korunma ve mobil erişim bir sonraki rehberde ele alınacak.