Boşluk
Öğretmenin gün içindeki gereksiz bekleme saatleri.
Dersiva’da kalite; yalnız tüm derslerin yerleşmesiyle değil, öğretmenlerin çalışma düzeni, öğrencilerin günlük yükü, derslerin haftaya dağılımı ve okul geneli dengeyle birlikte değerlendirilir.
Öğretmenin gün içindeki gereksiz bekleme saatleri.
Derslerin bir güne aşırı yığılması veya günlük sınırın zorlanması.
Öğretmenin yalnız 1–2 ders için okula gelmek zorunda kalması.
Aynı dersin haftaya pedagojik ve dengeli biçimde yayılması.
Ağır derslerin gün ve saat içinde uygun biçimde dağıtılması.
Kalite iyileştirmesinin birkaç öğretmende değil okul genelinde dengeli olması.
Programın tüm dersleri yerleştirmesi yalnız fizibiliteyi gösterir. Aynı ders yükünü taşıyan iki programdan biri öğretmenleri gereksiz boşluklara, aşırı yoğun günlere veya kısa çalışma günlerine zorlayabilir. Bu nedenle ilk soru “program tamamlandı mı?”, ikinci soru ise “programın çalışma kalitesi nasıl?” olmalıdır.
Gün içindeki gereksiz boşluklar öğretmenin okulda geçirdiği toplam süreyi artırır. Kalite değerlendirmesinde yalnız toplam boşluk sayısı değil, boşluğun nerede oluştuğu da önemlidir. Tek derslik ara ile çok saatlik bekleme aynı maliyette değerlendirilmemelidir.
Bir öğretmenin bir gün 8–10 saat derse girip başka bir gün yalnız 1–2 ders için okula gelmesi dengeli değildir. Günlük maksimum ders sınırı bir hard constraint olabilir; bunun altında kalan yoğunluk ise kalite hedefi olarak dengelenebilir. Kısa günleri azaltırken dersleri diğer günlere aşırı yığmamaya dikkat edilmelidir.
Haftalık 5 saatlik bir dersin 2+2+1 biçiminde dağılması ile 4+1 biçiminde yığılması aynı kaliteyi vermez. Blok ders ihtiyacı, dersin ağırlığı, tekrar aralığı ve sınıfın günlük yükü birlikte düşünülmelidir.
Program yalnız öğretmen konforuna göre optimize edilmemelidir. Derslerin ağırlığı, öğrencinin aynı gün karşılaştığı toplam bilişsel yük ve derslerin uygun saatleri kalite modeline dahil edilebilir. Böylece öğretmen ve öğrenci hedefleri birlikte dengelenir.
Her öğretmenin günlük maksimum ders saati farklı olabilir. Bu sınır çözüm alanını doğrudan etkiler. Bir öğretmenin programını 3 güne yaymak veya günlük 6 saat sınırını korumak kalite açısından istenen sonuç olabilir; ancak diğer öğretmenlerde oluşan yük değişimi de birlikte izlenmelidir.
Kalite optimizasyonu yalnız birkaç öğretmenin programını mükemmelleştirmemelidir. Dersiva’nın hedefi, bir öğretmenin boşluğunu sıfırlarken başka bir öğretmene gereksiz yük bindirmek yerine okul geneli dengeyi korumaktır. Bu nedenle ortalama kalite kadar en kötü durumda kalan öğretmenler de incelenmelidir.
Nöbet günü, öğretmenin o günkü ders yükünden bağımsız düşünülmemelidir. Otomatik nöbet seçimi veya idari atama yapıldığında öğretmenin kapasitesi ve ders yoğunluğu dikkate alınmalıdır. Nöbet kalitesi ayrı bir rehberde daha ayrıntılı ele alınacaktır.
Bir denemede boşluk azalırken başka bir denemede kısa gün veya yoğunluk artabilir. Karşılaştırmada aynı metrikleri kullanmak gerekir: boşluk, günlük yük, kısa gün, dağılım, okul geneli adalet ve varsa nöbet uyumu. Tek bir metriği iyileştirerek programın tamamını iyi ilan etmeyin.
Bir öğretmenin programı neden kötüleşti sorusuna yalnız “solver böyle yaptı” cevabı verilmemelidir. Öğretmenin ders yükü, kapalı günleri, günlük maksimumu, ortak dersleri, sınıf zamanları ve diğer öğretmenlerle çakışan kaynaklar birlikte incelenerek kalite baskısının nedeni bulunmalıdır.
Kaliteyi artırmak için boşluk, kısa gün, yoğunluk veya dağılım cezalarını birden çok büyük oranlarda değiştirmek yerine küçük ve kontrollü adımlarla ilerleyin. Her değişiklikten sonra yalnız toplam puanı değil, öğretmen bazlı sonuçları da karşılaştırın.
Uygulanacak program seçilmeden önce tamamlanma, öğretmen günlük sınırları, boşluk, yoğunluk, kısa gün, ders dağılımı, okul geneli adalet ve nöbet uyumu birlikte kontrol edilmelidir. Final adayını seçmek teknik değil, idari kalite kararıdır.
Kaliteyi öğretmen bazında incelemek gerekir; ancak optimizasyon kararı okul geneli sonuçla verilmelidir. Bir kişinin boşluğunu azaltmak için diğer öğretmenlerde toplam bekleme veya yoğunluk belirgin biçimde artıyorsa bu gerçek bir kalite kazanımı olmayabilir.
Nöbetten muaf öğretmenler, otomatik nöbet günü seçimi, idari atama, ders yoğunluğu, boş öğretmen kapasitesi, nöbet yeri ve Öğretmen Portalı yayını bir sonraki rehberde ele alınacak.